side.png, 340B

Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

 

IV Tam gdzie życzliwi 里仁第四 4.1 子曰:「里仁為美。擇不處仁,焉得知?」 KONFUCJUSZ Tam gdzie życzliwi sąsiedzi wokoło, Znać, że porządne to miasto czy sioło. Gdy nieżyczliwe ktoś miejsce wybierze, To w mądrość jego nigdy nie uwierzę. 4.2 子曰:「不仁者不可以久處約,不可以長處樂。 仁者安仁,知者利仁。」 KONFUCJUSZ Gdy życzliwości nie zna człowiek, wtedy Długo nie zdzierży ni szczęścia, ni biedy. Życzliwość koi człeka życzliwego, Mądrzy bez trudu swój zysk w niej dostrzegą. 4.3 子曰:「唯仁者能好人,能惡人。」 KONFUCJUSZ Ten tylko kto jest dobroci oazą, Umie szanować lub pałać odrazą. 4.4 子曰:「苟志於仁矣,無惡也。」 KONFUCJUSZ Gdyś przekonany jest do życzliwości, Podłość ci nawet w myślach nie zagości. 4.5 子曰:「富與貴是人之所欲也,不以其道得之, 不處也;貧與賤是人之所惡也,不以其道得之,不 去也。君子去仁,惡乎成名?君子無終食之間違仁, 造次必於是,顛沛必於是。」 KONFUCJUSZ Z dawna wiadomo, że ludzi tabuny Zaszczytów pragną, chwały i fortuny; Lecz krótki żywot fortuny i chwały, Co niegodziwie zdobyte zostały. Życie w ubóstwie i z niesławy skazą Napełnia wszystkich wstrętem i odrazą. I chociaż nędza nie płynie z podłości, Kiedy się zjawi, na długo zagości. Kto życzliwością nie żyje na co dzień, Prawym człowiekiem zwać się nie jest godzien. Kto życzliwością w każdej pała chwili, Ten zwąc się prawym, wcale się nie myli. Czy w biedzie żyje, czy pilne ma sprawy, Życzliwym zawsze będzie człowiek prawy. 4.6 子曰:「我未見好仁者,惡不仁者。好仁者,無 以尚之;惡不仁者,其為仁矣,不使不仁者加乎其 身。有能一日用其力於仁矣乎?我未見力不足者。 蓋有之矣,我未之見也。」 KONFUCJUSZ Jeszcze ja takich nigdy nie spotkałem, Co by życzliwość wielbili z zapałem; Ani też takich me oczy nie widzą, Którzy się wszelką nikczemnością brzydzą. Jeśli kto wielbi życzliwość, to przecie Nic wspanialszego dlań nie ma na świecie. Kogo nikczemność mocno kole w oczy, Ten w życzliwości swoje życie toczy; Od nikczemników też trzyma się z dala, Zbliżyć do siebie im się nie pozwala. Czy będzie kiedyś miał tyle ktoś siły, By zeń życzliwy był człowiek i miły? Ja nie widziałem jak dotąd nikogo, Kto by sił nie miał, aby pójść tą drogą. Może jest taki, co tym szlakiem kroczy, Lecz nie ujrzały go jeszcze me oczy. 4.7 子曰:「人之過也,各於其黨。觀過,斯知仁 矣。」 KONFUCJUSZ Przewinień ludzkich, drodzy przyjaciele, Jest kategorii i rodzajów wiele. Jeśli się błędom ktoś przyjrzy dokładnie, Ludzką życzliwość lub jej brak odgadnie. 4.8 子曰:「朝聞道,夕死可矣。」 KONFUCJUSZ Jeśli prawości poznam z rana drogę, O zmierzchu umrzeć bez wahania mogę. 4.9 子曰:「士志於道,而恥惡衣惡食者,未足與議 也。」 KONFUCJUSZ Jeśli mędrcowi, co żyje w prawości, Wstyd, że w łachmanach; wstyd, że z biedy pości; To nic nie warta z tym mędrcem rozmowa, Nie mają treści bowiem jego słowa. 4.10 子曰:「君子之於天下也,無適也,無莫也, 義之與比。」 KONFUCJUSZ Bacznie przygląda się światu człek prawy, Lecz żadnej z góry nie przesądza sprawy. Nic nie popiera, niczemu nie przeczy. Słuszność go wiedzie – w niej istota rzeczy. 4.11 子曰:「君子懷德,小人懷土;君子懷刑, 小人懷惠。」 KONFUCJUSZ Człek prawy cnotę w swoim sercu gości, Człek marny pragnie tylko posiadłości. Człek prawy zawsze w zgodzie z prawem żyje, Człek marny patrzy, gdzie się korzyść kryje. 4.12 子曰:「放於利而行,多怨。」 KONFUCJUSZ Jeśli ktoś tylko dla profitu działa, To ludzkość słusznie takim gardzi cała. 4.13 子曰:「能以禮讓為國乎?何有?不能以禮讓 為國,如禮何?」 KONFUCJUSZ Czy kurtuazję i uległość może Władca na swoim ustanowić Dworze I rządzić? Przeszkód nie widzę ku temu. Jeśli zaś będzie to źródłem problemu I się na taką nie przyda okazję, To czy my mamy jakąś kurtuazję? 4.14 子曰:「不患無位,患所以立;不患莫己知, 求為可知也。」 KONFUCJUSZ Jeśli posady nie otrzymał człowiek, Niech mu to jeszcze snu nie spędza z powiek, Jego zmartwieniem niech lepiej się stanie, Co trzeba zrobić, by zyskać uznanie. Tak samo jeśli nikt nie zna człowieka, Niech ten na sławę bezczynnie nie czeka, Lecz niech pomyśli, co zrobić należy, Aby go znano nawet na rubieży. 4.15 子曰:「參乎!吾道一以貫之。」曾子曰: 「唯。」子出。門人問曰:「何謂也?」曾子曰: 「夫子之道,忠恕而已矣。」 KONFUCJUSZ Jednością są me, Zeng Shenie, zasady I łączą bytów bezliczne miriady. ZENG SHEN Jest tak w istocie. (KONFUCJUSZ wychodzi.) UCZNIOWIE Co znaczą te słowa? ZENG SHEN Nic w słowach Mistrza się więcej nie chowa, Jak tylko wierność i wyrozumiałość. Oto jest zasad Konfucjusza całość. 4.16 子曰:「君子喻於義,小人喻於利。」 KONFUCJUSZ Człek prawy żywot wiedzie prawowity; Człek marny wie, jak wyciągnąć profity. 4.17 子曰:「見賢思齊焉,見不賢而內自省也。」 KONFUCJUSZ Kiedy napotkam człowieka zacnego, To upodabniam swe myśli do jego. Kiedy napotkam człowieka, co zdrożny, To się nad sobą zamyślam ostrożny. 4.18 子曰:「事父母幾諫。見志不從,又敬不違, 勞而不怨。」 KONFUCJUSZ Kto dobrze służy rodzicom, ten rzadko Się jawnie z ojcem nie zgadza czy matką. Gdy mu ich wola nie pasuje z gruntu, On ją szanuje – nie wyraża buntu. Choć się utrudzi i to wiele razy, To do nikogo nie czuje urazy. 4.19 子曰:「父母在,不遠遊。遊必有方。」 KONFUCJUSZ Póki rodzice są jeszcze na świecie, W podróż daleką niech nie rusza dziecię. A gdy już jedzie, niech nie zapomina, By znała miejsce pobytu rodzina. 4.20 子曰:「三年無改於父之道,可謂孝矣。」 KONFUCJUSZ Jeśli z was każdy będzie przez trzy lata Czynić tak samo, jak był czynił tata, Nie skłamie wtedy, kto z powagą powie, Że kochającyście ojca synowie. 4.21 子曰:「父母之年,不可不知也。一則以喜, 一則以懼。」 KONFUCJUSZ Znać wiek rodziców istotną jest sprawą. Niech nas napawa szczęściem i obawą. 4.22 子曰:「古者言之不出,恥躬之不逮也。」 KONFUCJUSZ Dawniej oszczędni ludzie byli w słowa, Bo każdy bał się, że ich nie dochowa. 4.23 子曰:「以約失之者,鮮矣。」 KONFUCJUSZ Mało jest takich, co są skrupulatni, A mimo tego w potknięć błądzą matni. 4.24 子曰:「君子欲訥於言,而敏於行。」 KONFUCJUSZ W mowie ostrożny jest zawsze człek prawy, W działaniu za to niezwłoczny i żwawy. 4.25 子曰:「德不孤,必有鄰。」 KONFUCJUSZ Cnota nie może być osamotnioną, Zawsze przy sobie ma sąsiadów grono. 4.26 子游曰:「事君數,斯辱矣,朋友數,斯疏 矣。」 YAN YAN Kiedy kto władcę często upomina, Wstydu i hańby to jawna przyczyna. Kto przyjaciołom upomnień udziela, To nikt go nie chce mieć za przyjaciela.

 

bar.png, 541B

Pozostałe rozdziały

I Uczę się pilnie 學而第一
II Jeśli kto rządzi 為政第二
III Kto osiem rzędów 八佾第三
IV Tam gdzie życzliwi 里仁第四
V Gongye Chang 公冶長第五
VI Ran Yong 雍也第六
VII Ja opisuję 述而第七
VIII Taibo 泰伯
IX Konfucjusz rzadko 子罕第九
X W rodzinnej wiosce 鄉黨第十
XI Kiedyś z początku 先進第十一
XII Yan Hui 顏淵第十二
XIII Zhong You 子路第十三
XIV Yuan Xian pyta 憲問第十四
XV Książę Ling z Wei 衛靈公第十五
XVI Ji Kang 季氏第十六
XVII Yang Huo 陽貨第十七
XVIII Wicehrabia z Wei 微子第十八
XIX Zhuansun Shi 子張第十九
XX Yao 堯曰第二十

Copyrights for the Polish translation by: Jarosław Zawadzki ::  Tłumaczenia: chiński-polski