side.png, 340B

Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

 

VI Ran Yong 雍也第六 6.1 子曰:「雍也可使南面。」仲弓問子桑伯子,子 曰:「可也簡。」仲弓曰:「居敬而行簡,以臨其 民,不亦可乎?居簡而行簡,無乃大簡乎?」子曰: 「雍之言然。」 KONFUCJUSZ Ran Yong na służbę u władcy się nada. (RANG YONG pyta o ZISANG QIego.) KONFUCJUSZ Też. Do detali wagi nie przykłada. RAN YONG Gdy ktoś od siebie skrzętności wymaga, Respekt nim rządzi, kieruje powaga, A kiedy ludem mu rządzić przychodzi, Czasem na drobne odstępstwa się godzi, Czy to nie starczy? Jeśli ktoś od siebie Ustępstw wymaga niedużych w potrzebie I ludem rządząc, pobłaża mu także, Zbyt jest pobieżny. KONFUCJUSZ Prawda to, a jakże! 6.2 哀公問:「弟子孰為好學?」孔子對曰:「有顏 回者好學,不遷怒,不貳過。不幸短命死矣!今也 則亡,未聞好學者也。」 KSIĄŻĘ AI Który z twych uczniów uczy się z zapałem? KONFUCJUSZ Jednego ucznia ja takiego miałem. Yan Hui mu było. Uczył się sumiennie, Ochoczo brał się do książek codziennie. Gniew tłumił w sobie i dwa razy z rzędu Tego samego nie popełniał błędu. Umarł niestety. Dzisiaj moje oczy Nie widzą, by kto uczył się ochoczy. 6.3 子華使於齊,冉子為其母請粟。子曰:「與之 釜。」請益。曰:「與之庾。」冉子與之粟五秉。 子曰:「赤之適齊也,乘肥馬,衣輕裘。吾聞之也, 君子周急不繼富。」原思為之宰,與之粟九百,辭。 子曰:「毋!以與爾鄰里鄉黨乎! (GONGXI CHI zostaje wysłany z poselstwem do państwa Qi. RAN QIU wyprasza o proso dla jego matki.) KONFUCJUSZ Daj jedną miarkę. (RAN QIU prosi, by coś dołożyć.) Daj o miarkę więcej. (RAN QIU daje dziesięć korców prosa.) KONFUCJUSZ W przepychu godnym wręcz świty książęcej Gongxi Chi ruszał w swą poselską drogę, Na tłustym koniu i piękną miał togę. Potrzebujących ma wspierać człek prawy; A nie, bogatym posyłać dostawy. (YUAN XIAN jest zarządcą u niego, a ten daje mu dwanaście korców prosa. Odmawia.) KONFUCJUSZ Nie, nie odmawiaj! Możesz przecież w trosce O innych rozdać to znajomym w wiosce. 6.4 子謂仲弓曰:「犂牛之子騂且角,雖欲勿用,山 川其舍諸?」 KONFUCJUSZ (o RAN YONGu.) Wołu ornego jeśliby tak cielę Cne rogi miało, sierść rudą na ciele, To choćby nikt go nie składał w ofierze, By go bogowie nie chcieli, nie wierzę. 6.5 子曰:「回也,其心三月不違仁,其餘則日月至 焉而已矣。」 KONFUCJUSZ Yan Hui potrafił trzy miesiące całe Trwać w życzliwości. Czyż to nie wspaniałe? Inni uczniowie dzień lub miesiąc tylko. To w porównaniu przelotną jest chwilką. 6.6 季康子問:「仲由可使從政也與?」子曰: 「由也果,於從政乎何有?」曰:「賜也,可使從 政也與?」曰:「賜也達,於從政乎何有?」曰: 「求也, 可使從政也與?」曰:「求也藝,於從政乎何有?」 JI KANG Czy Zhong You sobie w rządzeniu poradzi? KONFUCJUSZ Zhong You skuteczny, cóż mu rządzić wadzi? JI KANG Duamu Ci sobie w rządzeniu poradzi? KONFUCJUSZ Duamu pojętny, cóż mu rządzić wadzi? JI KANG A Ran Qiu sobie w rządzeniu poradzi? KONFUCJUSZ A Ran Qiu zdolny, cóż mu rządzić wadzi? 6.7 季氏使閔子騫為費宰。閔子騫曰:「善為我辭焉。 如有復我者,則吾必在汶上矣。」 (JI KANG śle posłańca do MIN SUNa, z propozycją by ten objął urząd starosty w powiecie Bi.) MIN SUN Przekaż ode mnie, że odmówić muszę. Jak znów mnie spyta, na obczyznę ruszę. 6.8 伯牛有疾,子問之,自牖執其手,曰:「亡之, 命矣夫!斯人也而有斯疾也!斯人也而有斯疾也!」 (RAN GENG jest chory. KONFUCJUSZ, odwiedzając go, macha ręką przez okno.) KONFUCJUSZ Losu zrządzeniem śmierć go wkrótce czeka. Choroba naszła takiego człowieka. Choroba naszła takiego człowieka. 6.9 子曰:「賢哉回也!一簞食,一瓢飲,在陋巷。 人不堪其憂,回也不改其樂。賢哉回也!」 KONFUCJUSZ Zacny był Yan Hui! jemu wystarczały Chochelka wody, strawy koszyk mały Oraz w zaułku gdzieś nędznym chacina. Udrękę taką człek inny przeklina, A Yan Hui zawsze miał uśmiech na twarzy. Zacny był Yan Hui! Któż wątpić się waży? 6.10 冉求曰:「非不說子之道,力不足也。」 子曰:「力不足者,中道而廢。今女畫。」 RAN QIU Nie w tym tkwi problem, że jest mi nie miły Zbiór Mistrza reguł; ale brak mi siły. KONFUCJUSZ Komu brak siły, ten pada w pół drogi. Ty chcesz na starcie kłaść kłody pod nogi. 6.11 子謂子夏曰:「女為君子儒,無為小人儒。」 KONFUCJUSZ (do BUSHANGa.) Nie jako podlec, lecz jako człek prawy Musisz ty wziąć się za uczone sprawy. 6.12 子游為武城宰。子曰:「女得人焉爾乎?」 曰:「有澹臺滅明者,行不由徑。非公事, 未嘗至於偃之室也。」 (YAN YAN jest starostą w Wu.) KONFUCJUSZ Powiedz mi Yan Yan, poznałeś tam kogo? YAN YAN Dantai Mieminga. Słuszną kroczy drogą; Jedyna sprawa, z którą przyjdzie do mnie, To urzędowa, istotna ogromnie. 6.13 子曰:「孟之反不伐,奔而殿。將入門,策其 馬,曰:『非敢後也,馬不進也。』」 KONFUCJUSZ Meng Zhifan to się nie przejmował wcale. Gdy siły wroga przeważały szalę, Zawrócił konia i pognał na tyły. Gdy jego wojska do miasta wchodziły, Ten z bicza strzelił i pognał do przodu, Ku bramie właśnie zdobytego grodu. „Nie śmiałbym,” mówi, „tak zostawać w tyle, Lecz koń się ruszyć mi nie chciał w tę chwilę.” 6.14 子曰:「不有祝鮀之佞而有宋朝之美,難乎免 於今之世矣!」 KONFUCJUSZ Gdyby Tuo nie był taki elokwentny, A książę Zhao z Song był taki ponętny, To trudno było by uniknąć, wiecie, Czasów, co byśmy dziś mieli na świecie. 6.15 子曰:「誰能出不由戶?何莫由斯道也?」 KONFUCJUSZ Wychodząc, wszyscy wszak drzwiami wyjść mogą. Dlaczego nie chce nikt moją iść drogą? 6.16 子曰:「質勝文則野,文勝質則史。文質彬彬, 然後君子。」 KONFUCJUSZ Kto przy niewiedzy charakter miał będzie, Tego z dzikusem w jednym stawię rzędzie. Kto w bród ma wiedzy, lecz brak charakteru, Wśród urzędników go widzę szpaleru. Ci co charakter równoważą z wiedzą, Z ludzi prawymi w jednej ławie siedzą. 6.17 子曰:「人之生也直,罔之生也幸而免。」 KONFUCJUSZ Człowiek prawdziwy przyzwoicie żyje. Drań łutem szczęścia ratuje swą szyję. 6.18 子曰:「知之者不如好之者,好之者不如樂之 者。」 KONFUCJUSZ Lepiej to lubić, niźli o tym wiedzieć; A jeszcze lepiej z radością w tym siedzieć. 6.19 子曰:「中人以上,可以語上也;中人以下, 不可以語上也。」 KONFUCJUSZ Z człowiekiem, co jest więcej niż przeciętny, O rzeczach wzniosłych jestem mówić chętny. Z człowiekiem, który jest mniej niż przeciętny, O rzeczach wzniosłych jam mówić niechętny. 6.20 樊遲問知。子曰:「務民之義,敬鬼神而遠之, 可謂知矣。」問仁。曰:「仁者先難而後獲,可謂 仁矣。」 KONFUCJUSZ (spytany przez FAN XU o mądrość.) Oto jest mądrość: służ dobru człowieka, Bogów i duchy szanuj lecz z daleka. (Spytany o życzliwość.) Pierwsza do pracy, ostatnia po żniwa: Tym się cechuje osoba życzliwa. 6.21 子曰:「知者樂水,仁者樂山;知者動,仁者 靜; 知者樂,仁者壽。」 KONFUCJUSZ Kto posiadł mądrość, ten i wodę lubi. Kto jest życzliwy, ten góry hołubi. Mądrość człowieka zmusza do działania, Życzliwość znowu do bezruchu skłania. Kto mądry, wesół jest zawsze i wszędzie, A kto życzliwy, ten długo żyć będzie. 6.22 子曰:「齊一變,至於魯;魯一變,至於道。」 KONFUCJUSZ Jeśli wprowadzą w państwie Qi reformę, To Qi osiągnie królestwa Lu normę. Gdy Lu reformę wprowadzić da radę, Słuszną obierze drogę i zasadę. 6.23 子曰:「觚不觚,觚哉!觚哉!」 KONFUCJUSZ Kufel, podobno to jest kufel, ale Toż to do kufla nie podobne wcale! 6.24 宰我問曰:「仁者,雖告之曰:『井有仁焉。』 其從之也?」子曰:「何為其然也?君子可逝也, 不可陷也;可欺也,不可罔也。」 ZAI YU Kiedy usłyszy, a słysząc uwierzy, Człowiek życzliwy, że „Ktoś w studni leży,” To co ma zrobić? Ma ruszyć z pomocą? KONFUCJUSZ Może tam podbiec, chociaż nie wiem po co. Bo człowiek prawy nigdy się nie trudni Groźnym zajęciem, nie wpada do studni. Może oszuka go i ktoś czasami, Ale do końca nigdy nie omami. 6.25 子曰:「君子博學於文,約之以禮, 亦可以弗畔矣夫!」 KONFUCJUSZ W tym człowiek prawy nigdy nie ustaje, By zgłębiać wiedzę i dobre zwyczaje. I dzięki temu nigdy sprzed swych oczu Nie traci drogi na mglistym uboczu. 6.26 子見南子,子路不說。夫子矢之曰:「予所否 者, 天厭之!天厭之!」 (KONFUCJUSZ odwiedza panią NANZI. ZHONG YOU jest niezadowolony.) KONFUCJUSZ (zarzeka się.) Jeśli zrobiłem ja coś złego bardzo, Niech mną Niebiosa pogardzą! Niech gardzą! 6.27 子曰:「中庸之為德也,其至矣乎!民鮮久 矣。」 KONFUCJUSZ Doktryna środka to cnota nad cnoty. Niknie wśród ludu dziś ten środek złoty. 6.28 子貢曰:「如有博施於民而能濟眾,何如?可 謂仁乎?」子曰:「何事於仁,必也聖乎!堯舜其 猶病諸!夫仁者,己欲立而立人,己欲達而達人。 能近取譬,可謂仁之方也已。」 DUANMU CI Gdy jest uczynny człowiek i otwarcie Wszem pomoc niesie, a żywotne wsparcie Mu zawdzięczają ubodzy i prości, To czyż przykładem nie jest życzliwości? KONFUCJUSZ To na życzliwość zbyt wielkim wymogiem, Kogoś takiego ja bym nazwał bogiem. Yao i Shun wątpię czy by potrafili Tego dokonać wtedy lub w tej chwili. Zanim sam wstaniesz, daj innym wstać wielu, Nim cel osiągniesz innych pchnij do celu. Na miejscu innych kto się stawia osób, Ten na życzliwość dobry posiadł sposób.

 

bar.png, 541B

Pozostałe rozdziały

I Uczę się pilnie 學而第一
II Jeśli kto rządzi 為政第二
III Kto osiem rzędów 八佾第三
IV Tam gdzie życzliwi 里仁第四
V Gongye Chang 公冶長第五
VI Ran Yong 雍也第六
VII Ja opisuję 述而第七
VIII Taibo 泰伯
IX Konfucjusz rzadko 子罕第九
X W rodzinnej wiosce 鄉黨第十
XI Kiedyś z początku 先進第十一
XII Yan Hui 顏淵第十二
XIII Zhong You 子路第十三
XIV Yuan Xian pyta 憲問第十四
XV Książę Ling z Wei 衛靈公第十五
XVI Ji Kang 季氏第十六
XVII Yang Huo 陽貨第十七
XVIII Wicehrabia z Wei 微子第十八
XIX Zhuansun Shi 子張第十九
XX Yao 堯曰第二十

Copyrights for the Polish translation by: Jarosław Zawadzki ::  Tłumaczenia: chiński-polski