side.png, 340B

Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

 

X W rodzinnej wiosce 鄉黨第十 10.1 孔子於鄉黨,恂恂如也,似不能言者。其在宗 廟朝廷,便便言,唯謹爾。 (W rodzinnej wiosce KONFUCJUSZ jest układny i pokorny, jakby nie potrafił mówić; a w świątyni i na Dworze wyraża się jasno choć ostrożnie.) 10.2 朝,與下大夫言,侃侃如也;與上大夫言,誾 誾如也。君在,踧踖如也。與與如也。 (Kiedy przebywa na Dworze, do urzędników niższej rangi odnosi się uprzejmie; do urzędników wyższej rangi odnosi się z szacunkiem. W obecności władcy okazuje żarliwe uwielbienie. Postępuję adekwatnie.) 10.3 君召使擯,色勃如也,足躩如也。揖所與立, 左右手。衣前後,襜如也。趨進,翼如也。賓退, 必復命曰:「賓不顧矣。」 (Władca wzywa go do siebie i zleca mu, by się udał na przywitanie wysłanników gościa; wyraz jego twarzy zmienia się, a krok staje się żwawszy. Pozdrawia wszystkich na lewo i prawo. Jego strój tak z przodu jak i z tyłu jest odpowiednio zadbany. Wchodzi krokiem energicznym, niczym uskrzydlony.) KONFUCJUSZ (do władcy, po odjeździe gościa.) Owo poselstwo zostało skończone. Gość już odjechać raczył w swoją stronę. 10.4 入公門,鞠躬如也,如不容。立不中門,行不 履閾。過位,色勃如也,足躩如也,其言似不足者。 攝齊升堂,鞠躬如也,屏氣似不息者。出,降一等, 逞顏色,怡怡如也。沒階趨,翼如也。復其位,踧 踖如也。 (Wchodzi w książęce wrota zgięty w pół, jak gdyby miał zostać odrzucony. Stoi, nie tarasując wejścia; przechodząc, nie następuje na próg. Przechodzi obok tronu, wyraz jego twarzy zmienia się, a krok staje się żwawszy. Mówi, jakby mu słów nie było dosyć. Unosząc dolną część swoich szat, wchodzi do auli, zgięty w pół; tłumi oddech, jak gdyby nie mógł oddychać. Wychodzi, stępuje o jeden stopień, a twarz jego rozluźnia się i rozpogadza. Schodzi ze schodów i rusza krokiem energicznym, niczym uskrzydlony. Wróciwszy na swe miejsce, okazuje żarliwe uwielbienie.) 10.5 執圭,鞠躬如也,如不勝。上如揖,下如授。 勃如戰色,足縮縮,如有循。享禮,有容色。私覿, 愉愉如也。 (Trzyma w ręku nefrytową buławę zgięty w pół, jak gdyby się pod nią uginał. Unosi ją nie za wysoko i opuszcza nie za nisko. Jego twarz zmienia się i nabiera marsowego wyrazu; porusza się drobnymi kroczkami, jak gdyby był spętany. Kiedy kładzie podarki, jego twarz rozjaśnia się. Na audiencji prywatnej jest serdeczny.) 10.6 君子不以紺緅飾。紅紫不以為褻服。當暑,袗 絺綌,必表而出之。緇衣羔裘,素衣麑裘,黃衣狐 裘。褻裘長。短右袂。必有寢衣,長一身有半。狐 貉之厚以居。去喪,無所不佩。非帷裳,必殺之。 羔裘玄冠不以弔。吉月,必朝服而朝。 (KONFUCJUSZ nie używa ozdób w kolorze kobaltowym i jaskrawoamarantowym. Z czerwieni i fioletu nie robi sobie szat do chodzenia po domu. Latem nosi cieńsze lub grubsze ubrania bez podszewki wykonane z kudzu, które nakłada na wierzch. Czarną narzutę ma na futrze z czarnego barana, białą narzutę na futrze z jelonka, żółtą narzutę na futrze z lisa. Szatę do chodzenia po domu ma długą, ale prawy rękaw krótki. Ma też koniecznie kołdrę o połowę dłuższą niż sam ma wzrostu. Ma także gruby koc z lisa czy borsuka. Nie będąc w żałobie, nosi wszelkie ozdoby. Co nie jest strojem oficjalnym, musi być bezwzględnie przycięte. Futra z czarnego barana i czarnego nakrycia głowy nie wkłada w czas żałoby. Pierwszego dnia każdego miesiąca w dworskim stroju udaje się na Dwór.) 10.7 齊,必有明衣,布。齊,必變食,居必遷坐。 (Gdy pości, to koniecznie w czystym ubraniu z materiału. Gdy pości, to koniecznie zmienia dietę i miejsce zamieszkania.) 10.8 食不厭精,膾不厭細。食饐而餲,魚餒而肉敗, 不食。色惡,不食。臭惡,不食。失飪,不食。不 時,不 食。割不正,不食。不得其醬,不食。肉雖 多,不使勝食氣。惟酒無量,不及亂。沽酒市脯不 食。不撤薑食。不多食。祭於公,不宿肉。祭肉不 出三日。出三日,不 食之矣。食不語,寢不言。雖 疏食菜羹,瓜祭,必齊如也。 (Nie przeszkadza mu, że ziarno wybielane ani że ryba cienko pokrojona. Gdy ziarno się zepsuje i zacznie pleśnieć albo gdy się ryba zaśmierdnie i mięso rozłoży, wtedy nie zje. Gdy coś nabierze brzydkiej barwy, wtedy nie zje. Gdy coś brzydko pachnie, wtedy nie zje. Gdy coś jest niedogotowane, wtedy nie zje. Gdy pora niewłaściwa, wtedy nie zje. Gdy jest coś źle pokrojone, wtedy nie zje. Gdy nie dostanie swoich sosów, wtedy nie zje. Choć mięsa jest dużo, nie pozwala, by zwyciężyło ono nad zbożami. Tylko co do wódki to nie zna umiaru, ale nie pije na umór. Wódki i mięsa suszonego z targu nie jada. Nie może się oprzeć potrawom z imbirem. Nie je dużo. Kiedy składa ofiary na książęcym Dworze, nie przetrzymuje mięsa przez noc. Kiedy składa mięso na ofiarę, nie przechowuje go trzy dni. Po trzech dniach już go nie zje. Podczas jedzenia nie rozmawia. Nie mówi nic przez sen. Choć drobne ziarna ma tylko i zupę warzywną, składa ofiarę z postnym namaszczeniem.) 10.9 席不正,不坐。 (Kiedy mata źle ułożona, nie usiądzie.) 10.10 鄉人飲酒,杖者出,斯出矣。鄉人儺, 朝服而立於阼階。 (Mieszkańcy wioski piją wódkę. Kiedy starcy odchodzą, to odchodzi. Mieszkańcy wioski odganiają złe duchy. W dworskim stroju stoi na wschodnich schodach.) 10.11 問人於他邦,再拜而送之。康子饋藥,拜而受 之。曰:「丘未達,不敢嘗。」 (Aby pozdrowić kogoś w innym kraju, dwa razy się kłania i odprawia go. JI KANG przynosi lekarstwo. Kłania się i przyjmuje.) KONFUCJUSZ Konfucjusz nie wie, co to jest człowieku! Za nic nie waży się brać tego leku. 10.12 廄焚。子退朝,曰:「傷人乎?」不問馬。 (Stajnia się pali. KONFUCJUSZ wraca na Dwór.) KONFUCJUSZ Czy ktoś ucierpiał? Czy są w ludziach straty? (Nie pyta o konie.) 10.13 君賜食,必正席先嘗之;君賜腥,必熟而薦之; 君賜生,必畜之。侍食於君,君祭,先飯。疾,君 視之,東首,加朝服,拖紳。君命召,不俟駕行矣。 (Kiedy władca obdarowuje go jadłem, ten najpierw wyściela równo matę i kosztuje. Kiedy władca obdarowuje go surowym mięsem, ten je gotuje i poleca. Kiedy władca obdarowuje go żywym zwierzęciem, ten je hoduje. Ucztując z władcą, je pierwszy, kiedy władca złoży już ofiarę. Kiedy jest ciężko chory, a odwiedza go władca, głowę ma skierowaną na wschód, przykryty jest dworskim strojem, na którym leży szarfa. Kiedy woła go władca, ten nie czekając na powóz, rusza piechotą.) 10.14 入太廟,每事問。 (Wchodzi do świątyni i o wszystko pyta.) 10.15 朋友死,無所歸。曰:「於我殯。」朋友之饋, 雖車馬,非祭肉,不拜。 (Umiera przyjaciel, który nie miał krewnych.) KONFUCJUSZ Wezmę na siebie pochówku opłaty. (Przyjaciele dają mu prezenty; choć to wozy i konie, jeśli nie ma mięsa ofiarnego, nie kłania się.) 10.16 寢不尸,居不容。見齊衰者,雖狎,必變。見 冕者與瞽者,雖褻,必以貌。凶服者式之。式負版 者。有盛饌,必變色而作。迅雷風烈,必變。 (Kiedy śpi, nie leży na wznak jak nieboszczyk. W domu nie jest ceremonialny. Jeśli widzi kogoś w żałobie, choć zna go dobrze, zmienia wyraz twarzy. Kiedy widzi osobę ubraną odświętnie lub niewidomą, choć często się spotykają, okazuje im uprzejmość. Przed osobą w żałobnej szacie pada na twarz. Pada na twarz przed obrońcami kraju. Kiedy potraw dużo, zmienia wyraz twarzy i podnosi się. Podczas burzy i wichury, zmienia wyraz twarzy.) 10.17 升車,必正立執綏。車中,不內顧,不疾言, 不親指。 (Wsiadając na wóz, zachowuje odpowiednią posturę i trzyma się liny. Będąc już na wozie, nie ogląda się za siebie, nie gawędzi ani nie pokazuje niczego palcami.) 10.18 色斯舉矣,翔而後集。曰:「山梁雌雉,時哉! 時哉!」子路共之,三嗅而作。 (Na ten widok podrywa się, krąży w powietrzu przez chwilę, poczym osiada.) KONFUCJUSZ Most na przełęczy, bażant w pełnej krasie. O takim czasie, ach, o takim czasie. (ZHONG YOU kładzie go. Wącha trzy razy i podnosi się.)

 

bar.png, 541B

Pozostałe rozdziały

I Uczę się pilnie 學而第一
II Jeśli kto rządzi 為政第二
III Kto osiem rzędów 八佾第三
IV Tam gdzie życzliwi 里仁第四
V Gongye Chang 公冶長第五
VI Ran Yong 雍也第六
VII Ja opisuję 述而第七
VIII Taibo 泰伯
IX Konfucjusz rzadko 子罕第九
X W rodzinnej wiosce 鄉黨第十
XI Kiedyś z początku 先進第十一
XII Yan Hui 顏淵第十二
XIII Zhong You 子路第十三
XIV Yuan Xian pyta 憲問第十四
XV Książę Ling z Wei 衛靈公第十五
XVI Ji Kang 季氏第十六
XVII Yang Huo 陽貨第十七
XVIII Wicehrabia z Wei 微子第十八
XIX Zhuansun Shi 子張第十九
XX Yao 堯曰第二十

Copyrights for the Polish translation by: Jarosław Zawadzki ::  Tłumaczenia: chiński-polski