side.png, 340B

Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

 

XVIII Wicehrabia z Wei 微子第十八 18.1 微子去之,箕子為之奴,比干諫而死。孔子曰: 「殷有三仁焉。」 (Wicehrabia Wei opuszcza go. Wicehrabiego Ji zrobiono niewolnikiem. Bi Gan umiera, gdyż odważył się go upomnieć.) KONFUCJUSZ Trzech niegdyś było, w państwie dawnych Yinów, Ludzi szlachetnych – życzliwości synów. 18.2 柳下惠為士師,三黜。人曰:「子未可以去 乎?」曰:「直道而事人,焉往而不三黜?枉道而 事人,何必去父母之邦。」 (HUI Z LIUXIA trzy razy traci posadę sędziego.) LUDZIE Czemu pan ciągle tu u nas zostaje? Dlaczego w obce nie pojedzie kraje? HUI Z LIUXIA A gdzie porządny człowiek na urzędzie Trzy razy tracić posady nie będzie? A jeśli służyć ma nieprzyzwoicie, To po co spędzać w obcym kraju życie? 18.3 齊景公待孔子,曰:「若季氏則吾不能,以季、 孟之閒待之。」曰:「吾老矣,不能用也。」孔子 行。 KSIĄŻĘ JING Z PAŃSTWA QI (o tym jak należy potraktować KONFUCJUSZA.) Poborów takich, jakie głowa klanu Ji otrzymała, nie dam temu panu. Nie śmiem też dać mu tak mało pieniędzy, Co klan Meng dostał. Może coś pomiędzy. (Po chwili.) Ach, lata lecą, stary jestem przecie, Więc go zatrudnić nie mogę, no wiecie. (KONFUCJUSZ wyjeżdża.) 18.4 齊人歸女樂,季桓子受之。三日不朝,孔子行。 (Mieszkańcy państwa Qi przysyłają żeński zespół taneczno-muzyczny w prezencie. JI HUAN przyjmuje podarunek. Przez trzy dni nie pojawia się na Dworze księcia. KONFUCJUSZ wyjeżdża.) 18.5 楚狂接輿歌而過孔子曰:「鳳兮!鳳兮!何德 之衰?往者不可諫,來者猶可追。已而,已而!今 之從政者殆而!」孔子下,欲與之言。趨而辟之, 不得與之言。 (JIE YU, wariat z państwa Chu, śpiewa, przechodząc obok KONFUCJUSZA.) JIE YU Zacny Feniksie, jakaż to przyczyna, Że dzisiaj cnotę świat cały dorzyna? Nie wróci, to co odeszło już w czasie, Lecz to co będzie, jeszcze zdobyć da się. Skończmy to, skończmy! Polityki niwa Tak niebezpieczna dzisiaj i zdradliwa. (KONFUCJUSZ schodzi, chcąc z nim porozmawiać, ale ten ucieka, by uniknąć konfrontacji. KONFUCJUSZ nie może więc z nim mówić.) 18.6 長沮、桀溺耦而耕,孔子過之,使子路問津焉。 長沮曰:「夫執輿者為誰?」子路曰:「為孔丘。」 曰:「是魯孔丘與?」曰:「是也。」曰:「是知 津矣。」問於桀溺,桀溺曰:「子為誰?」曰: 「為仲由。」曰:「是魯孔丘之徒與?」對曰: 「然。」曰:「滔滔者 天下皆 是也,而誰以易之?且而與其從辟人之士也,豈若 從 辟世之士哉?」耰而不輟。子路行以告。夫子憮然 曰:「鳥獸不可與同群,吾非斯人之徒與而誰與? 天下 有道,丘不與易也。」 (CHANGJU i JIENI orają pole. Mijając ich, KONFUCJUSZ posyła swojego ucznia ZHONG YOU, aby ten spytał ich, w którym miejscu można się przeprawić przez rzekę.) CHANGJU Kto to na wozie? Jeśli spytać mogę? ZHONG YOU Konfucjusz. CHANGJU Ten z Lu? ZHONG YOU Tak. CHANGJU To sam zna drogę. ZHONG YOU (pyta JIENIego.) JIENI A ty kto? ZHONG YOU Zhong You. JIENI Uczeń Konfucjusza? ZHONG YOU Tak. JIENI Wściekły potop dzisiaj świat zagłusza! Ach, któż to zmieni? Miast się włóczyć wszędzie Z tym co od ludzi stroni, czyż nie będzie Lepiej porzucić wszystkie świata sprawy I z nami wziąć się za sielskie uprawy? (Bierze się do bronowania i nie przerywa pracy.) (ZHONG YOU wraca i zdaje KONFUCJUSZOWI relację, z tego co zaszło.) KONFUCJUSZ (niepocieszony.) Wszak się nie zbratam z ptactwem i zwierzyną. W uczniach nadzieję mam dzisiaj jedyną, Gdy mnie opuszczą, to z kim ja zostanę? Wszak bym o żadną nie zabiegał zmianę, Jeśliby wszyscy na tym świecie życie Swoje codzienne wiedli przyzwoicie. 18.7 子路從而後,遇丈人,以杖荷蓧。子路問曰: 「子見夫子乎?」丈人曰:「四體不勤,五穀不分。 孰為夫 子?」植其杖而芸。子路拱而立。止子路宿, 殺雞為黍而食之,見其二子焉。明日,子路行以告。 子曰:「隱者也。」使子路反見之。至則行矣。子 路曰:「不仕無 義。長幼之節,不可廢也;君臣之 義,如之何其廢之?欲潔其身,而亂大倫。君子之 仕也,行其義也。道之不行,已知之矣。」 (ZHONG YOU nie dotrzymuje kroku. Spotyka STARCA O LASCE, który niesie bambusowy kosz na kiju.) ZHONG YOU Widział pan Mistrza? STARZEC O LASCE Ni rąk nie umęczy, Ni nóg nie strudzi, a chodzi i jęczy. Nawet pszenicy dojrzałego kłosa Za nic odróżnić nie umie od prosa. Skąd ja mam znać go? (Wbija kij w ziemię i zaczyna plewić. ZHONG YOU składa ręce w geście szacunku i stoi. STARZEC zatrzymuje go na noc. Zabija kurczaka i przyrządza posiłek, aby go nakarmić. Przyprowadza dwóch swoich synów, aby go zobaczyli. Następnego dnia ZHONG YOU żegna się i odjeżdża.) KONFUCJUSZ Pustelnik. (ZHONG YOU wraca, aby ponownie się z nim spotkać. Kiedy przybywa na miejsce, okazuje się, że STARZEC gdzieś wyszedł.) ZHONG YOU Są tacy Co się nie garną do rządowej pracy I zadań swoich nie pełnią niektórzy. Bez obowiązków, kto władcy nie służy! Stare i młode wiąże pokolenia Słuszny stosunek, który się nie zmienia. Czemu więc związek między kraju księciem A poddanymi nie cieszy się wzięciem? Swojego tylko oczyszczenia pragną, Gdy kraj upada i stacza się w bagno. Urząd państwowy człowiek prawy bierze, By swą powinność w dobrej pełnić wierze. A to że mu się zadanie nie uda, Wie doskonale, bo nie wierzy w cuda. 18.8 逸民:伯夷、叔齊、虞仲、夷逸、朱張、柳下 惠、少連。子曰:「不降其志,不辱其身,伯夷、 叔齊與!」謂:「柳下惠、少連,降志辱身矣。言 中倫,行中慮,其斯而已矣。」謂:「虞仲、夷逸, 隱居放言。身中清,廢中權。」「我則異於是,無 可無不可。」 (Pustelnicy: Boyi, Shuqi, Yu Zhong, Yi Yi, Zhu Zhang, Hui z Liuxia, Shao Lian.) KONFUCJUSZ Ta siła woli oraz ideały Przez życie całe ich nie opuszczały I nigdy sobie nie przynieśli ujmy: Boyi i Shuqi, tak ich podsumujmy. (Narzeka.) Hui z Liuxia, Shao Lian ideały swoje Rzucili, hańbiąc urzędnicze stroje. Tylko ich słowa rozsądne i czyny: To był ich walor dodatni jedyny. Yu Zhong i Yi Yi słowa nie mówili; O własną czystość dbali każdej chwili, Rządzeniem gardząc. Ja mam szkołę inną: Nie ma „nie wolno,” nie ma też „powinno.” 18.9 大師摯適齊,亞飯干適楚,三飯繚適蔡,四飯 缺適秦。鼓方叔入於河,播鼗武入於漢,少師陽、 擊磬襄,入於海。 (Zhi, wielki minister muzyki, udaje się do państwa Qi. Gan, muzyk przygrywający do drugiego dania, udaje się do państwa Chu. Liao, muzyk przygrywający do trzeciego dania, udaje się do państwa Cai. Que, muzyk przygrywający do czwartego dania, udaje się do państwa Qin. Bębniarz Gufang, udaje się w okolice Żółtej Rzeki. Wu, muzyk grający na bębenku ze sznurkami, udaje się w okolice rzeki Han. Yang, wiceminister muzyki, oraz Xiang, który gra na cymbałkach kamiennych, udają się za morze.) 18.10 周公謂魯公曰:「君子不施其親,不使大臣怨 乎不以。故舊無大故,則不棄也。無求備於一人。」 KSIĄŻĘ ZHOU (pouczająco do KSIĘCIA LU.) Władca od swoich krewniaków nie stroni Ani ministrów nie zraża, by oni Nie pomyśleli, że są zbędni. Jeśli Hańby lennicy starzy nie przynieśli, Niechaj zostaną. Nigdy nie oczekuj Że oprzesz rządy na jednym człowieku. 18.11 周有八士:伯達、伯適、仲突、仲忽、叔夜、 叔夏、季隨、季騧。 (Ośmiu szlachetnych z okresu Zhou: Boda, Bogua, Zhongtu, Zhonghu, Shuye, Shuxia, Jisui , Jigua.)

 

bar.png, 541B

Pozostałe rozdziały

I Uczę się pilnie 學而第一
II Jeśli kto rządzi 為政第二
III Kto osiem rzędów 八佾第三
IV Tam gdzie życzliwi 里仁第四
V Gongye Chang 公冶長第五
VI Ran Yong 雍也第六
VII Ja opisuję 述而第七
VIII Taibo 泰伯
IX Konfucjusz rzadko 子罕第九
X W rodzinnej wiosce 鄉黨第十
XI Kiedyś z początku 先進第十一
XII Yan Hui 顏淵第十二
XIII Zhong You 子路第十三
XIV Yuan Xian pyta 憲問第十四
XV Książę Ling z Wei 衛靈公第十五
XVI Ji Kang 季氏第十六
XVII Yang Huo 陽貨第十七
XVIII Wicehrabia z Wei 微子第十八
XIX Zhuansun Shi 子張第十九
XX Yao 堯曰第二十

Copyrights for the Polish translation by: Jarosław Zawadzki ::  Tłumaczenia: chiński-polski