Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

Przekład z języka chińskiego: Jarek Zawadzki (jz@tlumacz-chinskiego.pl)

Źródło: http://konfucjusz.tlumacz-chinskiego.pl/index.php?chapter=i

Print Drukuj


I Uczę się pilnie 學而第一

1.1 子曰:「學而時習之,不亦說乎?
有朋自遠方來,不亦樂乎?人不知而不慍,
不亦君子乎?」

KONFUCJUSZ

Uczę się pilnie, powtarzając wiedzę;
Wesoły, z chęcią nad książkami siedzę.
Kiedy przyjaciel przybywa z daleka,
Radość ogromna wstępuje w człowieka.
Kto choć nie zaznał zaszczytów i sławy,
Gniewem nie pała – ten jest człowiek prawy.

1.2 有子曰:「其為人也孝弟,而好犯上者,
鮮矣;不好犯上,而好作亂者,未之有也。
君子務本,本立而道生。孝弟也者,
其為仁之本與!」

YOU RUO

Takich co ojca kochają i braci,
A na zwierzchników się burzą pyskaci,
Nie znajdziesz wielu. Takiego zaś który
Zwierzchników swoich poważa u góry,
A do rebelii się garnie zuchwale,
Nawet jednego nie znalazłbyś wcale.
Bowiem kto zacny, poczciwy i prawy,
Ten ustanawia właściwe podstawy;
Kiedy fundament ustalony będzie,
Słuszne zasady zapanują wszędzie.
Miłość synowska i braterska: one
Są życzliwości źródłem ogłoszone.

1.3 子曰:「巧言令色,鮮矣仁!」

KONFUCJUSZ

Kto ślicznie mówi, a śmieje się ładnie,
Ten życzliwości nie ma w sercu na dnie.

1.4 曾子曰:「吾日三省吾身:為人謀而
不忠乎?與朋友交而不信乎?傳不習乎?」

ZENG SHEN

O trzy się co dzień siebie pytam sprawy:
Czy w pracy jestem lojalny i prawy?
Czy mi zaufać mogą przyjaciele?
A gdy się uczę, czy powtarzam wiele?

1.5 子曰:「道千乘之國:敬事而信,
節用而愛人,使民以時。」

KONFUCJUSZ

Ten wielkim krajem rządzić będzie w stanie,
Kto jest rzetelny, wzbudza zaufanie,
Nie jest rozrzutny, ten kto kocha ludzi
I niepotrzebnie ich nie w czas nie trudzi.

1.6 子曰:「弟子入則孝,出則弟,謹而信,
汎愛眾,而親仁。行有餘力,則以學文。」

KONFUCJUSZ

W domu młodzieniec ojcu w pas się kłania, 
W mieście śle starszym wyrazy uznania.
Jest skrupulatny i wierny, i szczery.
Ludziom życzliwy, zna dobre maniery.
A w wolnym czasie, jeśli sił nie braknie,
Nad książką siedzi, gdyż mądrości łaknie.

1.7 子夏曰:「賢賢易色,事父母能竭其力,
事君能致其身,與朋友交言而有信。雖曰未學,
吾必謂之學矣。」

BU SHANG

Kto zacność ceni nad kobiece wdzięki;
Rodzicom służy z sił całych, od ręki;
Dla władcy gotów ofiarować życie;
W przyjaźni wierny, szczery znakomicie;
Choćby z ksiąg mądrych nie czytał ni strony,
Dla mnie ktoś taki jest już wykształcony.

1.8 子曰:「君子不重則不威,學則不固。
主忠信,無友不如己者,過則勿憚改。」

KONFUCJUSZ

Ten kto się waha, traci poważanie,
Nic mu z nauki w głowie nie zostanie.
Wiernym i ufnym bądź w każdym sposobie,
Przyjaciół szukaj wśród podobnych sobie.
Gdy błąd popełnisz, nie drżyj z tego względu
I nigdy nie bój się naprawić błędu.

1.9 曾子曰:「慎終追遠,民德歸厚矣。」

ZENG SHEN

Gdy zmarłych chować będą, jak należy,
I hołd oddawać praprzodkom swym szczerzy,
Lud prosty wtedy z nich przykład brał będzie
I wielka cnota zapanuje wszędzie.

1.10 子禽問於子貢曰:「夫子至於是邦也,
必聞其政,求之與?抑與之與?」子貢曰:
「夫子溫、良、恭、儉、讓以得之。夫子之
求之也,其諸異乎人之求之與?」

CHEN GANG (pyta DUANMU CI’ego)

Konfucjusz ledwo zawitał w te strony,
A w polityce już obznajomiony.
Czy pytał kogoś? Czy mu sam powiedział
Ktoś, kto o sprawach kraju dużo wiedział?

DUANMU CI

Dzięki dobroci swej i serdeczności,
Czci, jaką ludzie okazują prości,
Umiarkowaniu swemu i pokorze,
Wie, co się dzieje na królewskim Dworze.
Do serca prośba jego zawsze trafi,
Bo nikt jak on tak prosić nie potrafi.

1.11 子曰:「父在,觀其志;父沒,觀其行;
三年無改於父之道,可謂孝矣。」

KONFUCJUSZ

Gdy ojciec żyje, poznaj wolę synów;
Gdy umrze, poznać nie omieszkaj czynów.
Jeżeli każdy będzie przez trzy lata
Czynić tak samo, jak był czynił tata,
Nie skłamie wtedy, kto z powagą powie,
Że kochający to ojca synowie.

1.12 有子曰:「禮之用,和為貴。先王之
道斯為美,小大由之。有所不行,知和而和,
不以禮節之,亦不可行也。」

YOU RUO

Kto kurtuazję zna ten zgodę ceni.
Władcy przeszłości, tak przez nas wielbieni,
Przy kurtuazji, ceniąc sobie zgodę,
Mieli na sprawy wszelakie metodę.
Nie można jednak, tak w myśli jak w czynie,
Na zgodnym tonie polegać jedynie;
Kto kurtuazją nie miarkuje zgody,
Narobić sobie może jakiej szkody.

1.13 有子曰:「信近於義,言可復也;恭近
於禮,遠恥辱也;因不失其親,亦可宗也。」

YOU RUO

Gdy obietnica jest słuszna i zdrowa,
Z łatwością wtedy dotrzymamy słowa.
Kto z kurtuazją wyraża uznanie,
Hańbą owiany nigdy nie zostanie.
A kto przyjaciół i bliskich nie traci,
Podziwu godnym jest wzorem dla braci.

1.14 子曰:「君子食無求飽,居無求安,敏於
事而慎於言,就有道而正焉,可謂好學也已。」

KONFUCJUSZ

Nie o najlepsze zabiega potrawy
Ani nie mieszka w luksusie człek prawy.
Żwawy w działaniu, a oszczędny w mowie.
Słucha uważnie, gdy mędrzec coś powie,
I słuszną drogą podąża przez życie.
Widać, że wiedzę posiadł znakomicie.

1.15 子貢曰:「貧而無諂,富而無驕,何如?」
子曰:「可也。未若貧而樂,富而好禮者也。」
子貢曰:「《詩》云:『如切如磋,如琢如磨。』
其斯之謂與?」子曰:「賜也,始可與言詩已矣!
告諸往而知來者。」

DUANMU CI

Czy jest gdzieś biedak, co nie jest lizusem?
Czy się nie pyszni ktoś, kto jest krezusem?

KONFUCJUSZ

Owszem. Lecz lepiej, gdy biedak szczęśliwy,
A bogacz poznał kurtuazji niwy.

DUANMU CI

Wszak w Księdze pieśni tak też napisano:
„Ciąć i szlifować, rzeźbić w noc i rano”
Czy też i nie są to te same słowa,
Które pan właśnie powiedział od nowa?

KONFUCJUSZ

Z panem o wierszach rozmawia się snadnie.
Wie pan, co było, i przyszłość odgadnie.

1.16 子曰:「不患人之不己知,患不知人也。」

KONFUCJUSZ

Troski o sławę w niczym nie pomogą,
Martw ty się lepiej, że nie znasz nikogo.