Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

Przekład z języka chińskiego: Jarek Zawadzki (jz@tlumacz-chinskiego.pl)

Źródło: http://konfucjusz.tlumacz-chinskiego.pl/index.php?chapter=x

Print Drukuj


X W rodzinnej wiosce 鄉黨第十

10.1 孔子於鄉黨,恂恂如也,似不能言者。其在宗
廟朝廷,便便言,唯謹爾。

(W rodzinnej wiosce KONFUCJUSZ jest 
układny i pokorny, jakby nie potrafił mówić; a w 
świątyni i na Dworze wyraża się jasno choć 
ostrożnie.)

10.2 朝,與下大夫言,侃侃如也;與上大夫言,誾
誾如也。君在,踧踖如也。與與如也。

(Kiedy przebywa na Dworze, do urzędników 
niższej rangi odnosi się uprzejmie; do 
urzędników wyższej rangi odnosi się z szacunkiem. W 
obecności władcy okazuje żarliwe uwielbienie. 
Postępuję adekwatnie.)

10.3 君召使擯,色勃如也,足躩如也。揖所與立,
左右手。衣前後,襜如也。趨進,翼如也。賓退,
必復命曰:「賓不顧矣。」

(Władca wzywa go do siebie i zleca mu, by się 
udał na przywitanie wysłanników gościa; wyraz jego 
twarzy zmienia się, a krok staje się żwawszy. 
Pozdrawia wszystkich na lewo i prawo. Jego strój tak 
z przodu jak i z tyłu jest odpowiednio zadbany. 
Wchodzi krokiem energicznym, niczym 
uskrzydlony.)

KONFUCJUSZ (do władcy, po odjeździe 
gościa.)

Owo poselstwo zostało skończone.
Gość już odjechać raczył w swoją stronę.

10.4 入公門,鞠躬如也,如不容。立不中門,行不
履閾。過位,色勃如也,足躩如也,其言似不足者。
攝齊升堂,鞠躬如也,屏氣似不息者。出,降一等,
逞顏色,怡怡如也。沒階趨,翼如也。復其位,踧
踖如也。

(Wchodzi w książęce wrota zgięty w pół, jak 
gdyby miał zostać odrzucony. Stoi, nie tarasując 
wejścia; przechodząc, nie następuje na próg. 
Przechodzi obok tronu, wyraz jego twarzy zmienia 
się, a krok staje się żwawszy. Mówi, jakby mu słów nie 
było dosyć. Unosząc dolną część swoich szat, 
wchodzi do auli, zgięty w pół; tłumi oddech, jak 
gdyby nie mógł oddychać. Wychodzi, stępuje o jeden 
stopień, a twarz jego rozluźnia się i rozpogadza. 
Schodzi ze schodów i rusza krokiem energicznym, 
niczym uskrzydlony. Wróciwszy na swe miejsce, 
okazuje żarliwe uwielbienie.)

10.5 執圭,鞠躬如也,如不勝。上如揖,下如授。
勃如戰色,足縮縮,如有循。享禮,有容色。私覿,
愉愉如也。

(Trzyma w ręku nefrytową buławę zgięty 
w pół, jak gdyby się pod nią uginał. Unosi ją nie za 
wysoko i opuszcza nie za nisko. Jego twarz zmienia 
się i nabiera marsowego wyrazu; porusza się 
drobnymi kroczkami, jak gdyby był spętany. Kiedy 
kładzie podarki, jego twarz rozjaśnia się. Na 
audiencji prywatnej jest serdeczny.)

10.6 君子不以紺緅飾。紅紫不以為褻服。當暑,袗
絺綌,必表而出之。緇衣羔裘,素衣麑裘,黃衣狐
裘。褻裘長。短右袂。必有寢衣,長一身有半。狐
貉之厚以居。去喪,無所不佩。非帷裳,必殺之。
羔裘玄冠不以弔。吉月,必朝服而朝。

(KONFUCJUSZ nie używa ozdób w kolorze 
kobaltowym i jaskrawoamarantowym. Z 
czerwieni i fioletu nie robi sobie szat do chodzenia 
po domu. Latem nosi cieńsze lub grubsze ubrania bez 
podszewki wykonane z kudzu, które nakłada na 
wierzch. Czarną narzutę ma na futrze z czarnego 
barana, białą narzutę na futrze z jelonka, żółtą 
narzutę na futrze z lisa. Szatę do chodzenia 
po domu ma długą, ale prawy rękaw krótki. 
Ma też koniecznie kołdrę o połowę dłuższą niż 
sam ma wzrostu. Ma także gruby koc z lisa czy 
borsuka. Nie będąc w żałobie, nosi wszelkie ozdoby. 
Co nie jest strojem oficjalnym, musi być bezwzględnie 
przycięte. Futra z czarnego barana i 
czarnego nakrycia głowy nie wkłada w czas 
żałoby. Pierwszego dnia każdego miesiąca w 
dworskim stroju udaje się na Dwór.)

10.7 齊,必有明衣,布。齊,必變食,居必遷坐。

(Gdy pości, to koniecznie w czystym ubraniu z 
materiału. Gdy pości, to koniecznie zmienia dietę 
i miejsce zamieszkania.)

10.8 食不厭精,膾不厭細。食饐而餲,魚餒而肉敗,
不食。色惡,不食。臭惡,不食。失飪,不食。不
時,不 食。割不正,不食。不得其醬,不食。肉雖
多,不使勝食氣。惟酒無量,不及亂。沽酒市脯不
食。不撤薑食。不多食。祭於公,不宿肉。祭肉不
出三日。出三日,不 食之矣。食不語,寢不言。雖
疏食菜羹,瓜祭,必齊如也。

(Nie przeszkadza mu, że ziarno wybielane ani że 
ryba cienko pokrojona. Gdy ziarno się zepsuje i 
zacznie pleśnieć albo gdy się ryba zaśmierdnie i 
mięso rozłoży, wtedy nie zje. Gdy coś nabierze 
brzydkiej barwy, wtedy nie zje. Gdy coś brzydko 
pachnie, wtedy nie zje. Gdy coś jest niedogotowane, 
wtedy nie zje. Gdy pora niewłaściwa, wtedy nie zje. 
Gdy jest coś źle pokrojone, wtedy nie zje. Gdy nie 
dostanie swoich sosów, wtedy nie zje. Choć mięsa jest 
dużo, nie pozwala, by zwyciężyło ono nad zbożami. 
Tylko co do wódki to nie zna umiaru, ale nie pije na 
umór. Wódki i mięsa suszonego z targu nie jada. Nie 
może się oprzeć potrawom z imbirem. Nie je dużo. 
Kiedy składa ofiary na książęcym Dworze, nie 
przetrzymuje mięsa przez noc. Kiedy składa 
mięso na ofiarę, nie przechowuje go trzy dni. Po 
trzech dniach już go nie zje. Podczas jedzenia nie 
rozmawia. Nie mówi nic przez sen. Choć drobne 
ziarna ma tylko i zupę warzywną, składa ofiarę z 
postnym namaszczeniem.)

10.9 席不正,不坐。

(Kiedy mata źle ułożona, nie usiądzie.)

10.10 鄉人飲酒,杖者出,斯出矣。鄉人儺,
朝服而立於阼階。

(Mieszkańcy wioski piją wódkę. Kiedy starcy 
odchodzą, to odchodzi. Mieszkańcy wioski odganiają 
złe duchy. W dworskim stroju stoi na wschodnich 
schodach.)

10.11 問人於他邦,再拜而送之。康子饋藥,拜而受
之。曰:「丘未達,不敢嘗。」

(Aby pozdrowić kogoś w innym kraju, dwa razy 
się kłania i odprawia go.  JI KANG przynosi 
lekarstwo. Kłania się i przyjmuje.)

KONFUCJUSZ

Konfucjusz nie wie, co to jest człowieku!
Za nic nie waży się brać tego leku.

10.12 廄焚。子退朝,曰:「傷人乎?」不問馬。

(Stajnia się pali. KONFUCJUSZ wraca na 
Dwór.)

KONFUCJUSZ

Czy ktoś ucierpiał? Czy są w ludziach straty?

(Nie pyta o konie.)

10.13 君賜食,必正席先嘗之;君賜腥,必熟而薦之;
君賜生,必畜之。侍食於君,君祭,先飯。疾,君
視之,東首,加朝服,拖紳。君命召,不俟駕行矣。

(Kiedy władca obdarowuje go jadłem, ten 
najpierw wyściela równo matę i kosztuje. Kiedy 
władca obdarowuje go surowym mięsem, ten je gotuje 
i poleca. Kiedy władca obdarowuje go żywym 
zwierzęciem, ten je hoduje. Ucztując z władcą, je 
pierwszy, kiedy władca złoży już ofiarę. Kiedy 
jest ciężko chory, a odwiedza go władca, głowę ma 
skierowaną na wschód, przykryty jest 
dworskim strojem, na którym leży szarfa. 
Kiedy woła go władca, ten nie czekając na powóz, 
rusza piechotą.)

10.14 入太廟,每事問。

(Wchodzi do świątyni i o wszystko pyta.)

10.15 朋友死,無所歸。曰:「於我殯。」朋友之饋,
雖車馬,非祭肉,不拜。

(Umiera przyjaciel, który nie miał krewnych.)

KONFUCJUSZ

Wezmę na siebie pochówku opłaty.

(Przyjaciele dają mu prezenty; choć to wozy i 
konie, jeśli nie ma mięsa ofiarnego, nie kłania 
się.)

10.16 寢不尸,居不容。見齊衰者,雖狎,必變。見
冕者與瞽者,雖褻,必以貌。凶服者式之。式負版
者。有盛饌,必變色而作。迅雷風烈,必變。

(Kiedy śpi, nie leży na wznak jak nieboszczyk. W 
domu nie jest ceremonialny. Jeśli widzi kogoś w 
żałobie, choć zna go dobrze, zmienia wyraz twarzy. 
Kiedy widzi osobę ubraną odświętnie lub niewidomą, 
choć często się spotykają, okazuje im uprzejmość. 
Przed osobą w żałobnej szacie pada na twarz. Pada 
na twarz przed obrońcami kraju. Kiedy potraw dużo, 
zmienia wyraz twarzy i podnosi się. Podczas 
burzy i wichury, zmienia wyraz twarzy.)

10.17 升車,必正立執綏。車中,不內顧,不疾言,
不親指。

(Wsiadając na wóz, zachowuje odpowiednią 
posturę i trzyma się liny. Będąc już na wozie, 
nie ogląda się za siebie, nie gawędzi ani nie pokazuje 
niczego palcami.)

10.18 色斯舉矣,翔而後集。曰:「山梁雌雉,時哉!
時哉!」子路共之,三嗅而作。

(Na ten widok podrywa się, krąży w powietrzu 
przez chwilę, poczym osiada.)

KONFUCJUSZ

Most na przełęczy, bażant w pełnej krasie.
O takim czasie, ach, o takim czasie.

(ZHONG YOU kładzie go. Wącha trzy razy i 
podnosi się.)