Rozważania (tzw. Dialogi konfucjańskie) 《論語》

Przekład z języka chińskiego: Jarek Zawadzki (jz@tlumacz-chinskiego.pl)

Źródło: http://konfucjusz.tlumacz-chinskiego.pl/index.php?chapter=xx

Print Drukuj


XX Yao 堯曰第二十

20.1 堯曰:「咨!爾舜!天之曆數在爾躬。允執其
中。四海困窮,天祿永終。」舜亦以命禹。曰:
「予小子履, 敢用玄牡,敢昭告于皇皇后帝:有罪
不敢赦。帝臣不蔽,簡在帝心。朕躬有罪,無以萬
方;萬方有罪,罪在朕躬。」周有大賚,善人是富。
「雖有周親,不如仁人。 百姓有過,在予一人。」
謹權量,審法度,修廢官,四方之政行焉。興滅國,
繼絕世,舉逸民,天下之民歸心焉。所重:民、食、
喪、祭。寬則得眾,信則民任焉, 敏則有功,公則
說。

YAO

O, Shun! W twe ręce przekazuje władzę.
Rządź sprawiedliwie! Dobrze tobie radzę.
Znaj złoty środek, bowiem losy świata
Na swoich barkach niósł będziesz przez lata.
Kiedy wokoło zapanuje bieda,
Niebo ci więcej już profitów nie da.

(SHUN takich samych zaleceń udzielił swemu 
następcy YU.)

[SHANG TANG]

O, ja maluczki! Czarnego w ofierze
Składam Ci wołu i mówić śmiem szczerze:
O, Panie Niebios, niechaj który grzeszy, 
Się przebaczeniem ten moim nie cieszy,
Bo ja odpuścić win się nie ośmielę.
A od sług Twoich, których masz tak wiele,
Stronić nie będę, wszakże ich imiona,
Nosisz w Swym sercu i tulisz do łona.
A jeśli zgrzeszę niech żadną krainę,
Nie spotka kara za tę moją winę.
Jeśli się w grzechu jakiś kraj pogrzebie,
To winy wszystkie ja biorę na siebie.

(Dynaści Zhou hojnie wręczają daniny. Dobrych 
ludzi w kraju mnóstwo.)

[KRÓL WU]

Choć otaczają mnie zewsząd rodacy,
Lepsi życzliwi ludzie niźli tacy.
Za wszystkie ludu prostego zaś winy
Ja odpowiadam, ja jeden jedyny.

(Ostrożnie stosuje władzę i z umiarem, dokonuje 
przeglądu praw i miar, rehabilituje zdegradowanych 
urzędników i tak sprawuje władze w całym państwie. 
Przywraca świetność podupadłym krajom lennym, 
zapewnia kontynuację przerwanych linii rodowych, 
sięga po pustelników, a ludy świata powierzają mu 
się z całego serca. 

Sprawy ważne to: ludność, żywność, żałoba i 
składanie ofiar. Empatią zjednać może sobie ludzi, 
ufnością sprawić, że ludzie będą chcieli mu służyć, 
zacięcie dobrą passę wzbudzi, a sprawiedliwość 
będzie źródłem zadowolenia.)

20.2 子張問於孔子曰:「何如斯可以從政矣?」子
曰:「尊五美,屏四惡,斯可以從政矣。」子張曰:
「何謂五 美?」子曰:「君子惠而不費,勞而不怨,
欲而不貪,泰而不驕,威而不猛。」子張曰:「何
謂惠而不費?」子曰:「因民之所利而利之,斯不
亦惠而不費乎?擇可 勞而勞之,又誰怨?欲仁而得
仁,又焉貪?君子無眾寡,無小大,無敢慢,斯不
亦泰而不驕乎?君子正其衣冠,尊其瞻視,儼然人
望而畏之,斯不亦威而不猛乎?」子張曰:「何謂
四惡?」子曰:「不教而殺謂之虐;不戒視成謂之
暴;慢令致期謂之賊;猶之與人也,出納之吝,謂
之有司。」

ZHUANSUN SHI (do KONFUCJUSZA)

Jak pełnić władzę?

KONFUCJUSZ

                                       Sławić i chronić
Pięć zalet, a od czterech przywar stronić.

ZHUANSUN SHI

Jakie pięć zalet?

KONFUCJUSZ

                                  Kiedy władca sprzyja
Ludowi, lud się ochoczo rozwija,
Strat nie ponosi. A kiedy zostanie
Jakieś ludowi zlecone zadanie,
To lud narzekać na władcę nie będzie.
Gdy czegoś żąda, to nie jest w tym względzie
Zachłanny. Kiedy spokój swój zachowa,
Pychy się wtedy nie podniesie głowa.
Kiedy jest srogi, w kraju przemoc gaśnie.
Oto pięć zalet rządzącego właśnie.

ZHUANSUN SHI

A co to znaczy, że gdy władca sprzyja
Ludowi, lud się ochoczo rozwija,
Strat nie ponosi?

KONFUCJUSZ

                                   Gdy władca przyniesie
Ludowi, to co w ludu interesie,
Czyż to nie znaczy, że gdy władca sprzyja
Ludowi, lud się ochoczo rozwija,
Strat nie ponosi? Gdy w stosownym czasie
Zleca zadanie, to je spełnić da się.
Któż więc narzekać będzie? Życzliwości
Pragnie, więc kiedy życzliwość zagości,
Gdy ją pozyska, czyż zachłanny będzie?
Mało czy dużo ma spraw na agendzie,
Kilku czy wielu ma ludzi przy sobie,
On tracić czasu nie śmie w żadnej dobie.
Czyż to nie znaczy, że kiedy zachowa
Spokój, to pychy się nie wzniesie głowa?
Gdy władca baczy na czapki i stroje,
Na swą postawę i oblicze swoje,
Kiedy poddanych swoich mierzy srogo,
Wtedy na władcę ludzie patrzą z trwogą.
Czyż to więc nie jest ta zaleta właśnie,
Że gdy pan srogi, w kraju przemoc gaśnie?

ZHUANSUN SHI

A te przywary?

KONFUCJUSZ

                                      Gdy ludność poddana
Nie otrzymała wytycznych od pana,
A władca śmiercią nieposłusznych karze,
To jest opresja. Jeżeli w wymiarze
Im dostatecznym nie udzieli rady,
Aby poprawić mogli swoje wady,
A będzie czekał na wynik jedynie,
To okrucieństwo. Jeśli władca słynie,
Z tego że późno wydaje rozkazy,
Co spełnić trzeba na czas i bez skazy,
To jest bandytyzm. Gdy ludzie zapłaty
Się domagają, a ten, choć bogaty,
Płacić nie skory, grosze skąpiec zlicza,
To jest mentalność wtedy urzędnicza.

20.3 子曰:「不知命,無以為君子也。不知禮,無
以立也。不知言,無以知人也。」

KONFUCJUSZ

Ten który sobie nie umie zdać sprawy
Ze zrządzeń losu, to nie jest człek prawy.
Kto kurtuazji nie ma w swoim planie,
Na silnej nigdy pozycji nie stanie.
Gdy jest kto taki, co słów nie rozumie,
Ludzi nie pozna i straci się w tłumie.